James Turrell en Amish quilts

In de krant las ik de aankondiging en enige tijd later een recensie van een tentoonstelling in museum De Pont in Tilburg, Kleur in het kwadraat. Deze tentoonstelling toont lichtprojecties en grafiek van James Turrell (Los Angeles, 1943) in samenhang met een dertigtal historische quilt uit een Duitse privecollectie, lees ik in het kwartaalberichtje van het museum, en is eerst in een museum in Neurenberg te zien geweest.

Van James Turrell heb ik nog nooit gehoord, maar kleur boeit me enorm en de quilts trekken ook, dus ben ik er afgelopen zaterdag een kijkje gaan nemen.OLYMPUS DIGITAL CAMERAOLYMPUS DIGITAL CAMERA          Het is een mooi ruim en licht museum, een oude verbouwde weverij, lekker koel nu het buiten warm is en gelukkig voor mij heel rustig binnen. Daar ben ik best wel op gesteld.

In alle kleine ruimtes links van de grote gang, de voormalige wolhokken, en aan een paar wanden rechts hangen de Amish quilts. Een heel aantal, veelal dezelfde patronen van “bars” of een groot vierkant in het midden en dezelfde patronen van doorquilten, geheel volgens de traditie, maar variatie in kleur. Dat maakt het wonderlijk mooi om bij elkaar te zien. Die kleuren zijn intens en bijzonder. Ik probeer wel foto’s te maken, dat mag zonder flits te gebruiken, maar m’n toestel kan het niet goed aan. Tsjongejonge, bij de minste beweging van het toestel verandert de kleur van de quilt op de display en wat het toestel uiteindelijk vastgelegd heeft komt niet steeds echt overeen met wat ik daadwerkelijk zie.

OLYMPUS DIGITAL CAMERAOLYMPUS DIGITAL CAMERA                                                                Het zijn wel twee verschillende quilts, maar beide zijn van een diepe, min of meer gedekte kleur, zal ik maar zeggen. Het rood is zeker niet zo opvallend naar voren springend als op de foto. Het quiltwerk is fijn, regelmatig en mooi, een detailfoto                                                                In het kwartaalbericht van het museum staat ” de soberheid van robuuste, geometrische vlakken in niet meer dan drie of vier kleuren treft juist”. En inderdaad heel goed getypeerd, hiervan ben ik al onder de indruk, maar dan de lichtprojecties….. Niet alleen het fototoestel slaat daarbij op tilt, want eigenlijk kan ik dit niet meer fotograferen op de automaat en ik weet niet zo goed hoe ik alles nu moet instellen, ook ikzelf ben totaal verrast door wat ik zie en ervaar. De lichtprojecties zijn alle in verschillende kleine donkere ruimtes. Een ogenschijnlijk rood vlak, ogenschijnlijk groene driehoek of roodroze hexagoon…. om maar niet te spreken van “licht in het donker”. Van de laatste was het onmogelijk een foto te maken, het was een pure zintuigelijke belevenis: door een donker gangetje met alleen een leuning aan de rechterkant kom je een voor jou op dat moment pikdonkere ruimte binnen. Als je daar dan stilstaat gaan je ogen accomoderen en ervaar je dat de ruimte niet pikdonker is. Heel langzaam ontwaar je de bank waar je op kunt zitten en als je daar zit zie je tegenover je ook langzaamaan een diffuus licht alsof het heel vroeg in de ochtend is…. maar ook weer niet, want de ruimte is besloten en stil en bij een vroege ochtend zijn “vroegeochtendgeluiden” te horen…. ik ben er sprakeloos van….

een paar foto’s van het rode vlak, (de projecties hebben titels, maar ik weet ze niet meer precies helaas)

OLYMPUS DIGITAL CAMERAOLYMPUS DIGITAL CAMERAOLYMPUS DIGITAL CAMERA

en een paar foto’s van de hexagoon

OLYMPUS DIGITAL CAMERAOLYMPUS DIGITAL CAMERAOLYMPUS DIGITAL CAMERAOLYMPUS DIGITAL CAMERA

Niet alleen het vlak, maar ook de kleur verandert, afhankelijk van het punt of de plaats van waaruit je naar het object kijkt. Eigenlijk is de hexagoon een lichtprojectie op een muur met “een bepaalde knik” erin. De lichtbron zelf zie je niet. En je bent helemaal in beslag genomen door het zien, door die zintuigelijke ervaring en verwerking daarvan. Ook hangen er een aantal grafieken en er is een korte video van James Turrell, over zijn kunst en over het project in Roden Crater. Wow, wat zou ik daar graag eens een kijkje willen nemen zeg!  En ik mag dan nooit van hem gehoord hebben, maar dat is wel duf van mij, echt een gemis van mijn kant en een geluk dat dat veranderd kan worden.  Ik ga er denk ik nog eens heen, de tentoonstelling duurt tot 5 oktober. Een aanrader!

Stil…. stil…

Hoewel de wereld doordraait en er van alles gebeurt kan de tijd voor een mens soms even stil staan. In dit geval ben ik die mens.

Al sinds begin van het jaar reisde ik steeds op en neer van Waalre naar Groningen, naar mijn ernstig zieke broer. Ik ben niet alleen zus, maar ook sinds jaar en dag mantelzorger voor hem. Begin april is hij in een hospice opgenomen. En toen werd het mei, en ik lees ’s ochtends de 22ste op de poeziescheurkalender

OLYMPUS DIGITAL CAMERA                                                                                 In de loop van de dag bereikt me het bericht dat het slechter gaat met mijn broer en ’s avonds overlijdt hij.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA                                                                            Ermelo, 29 juni 1954 – Groningen, 22 mei 2015

Hij was vriendelijk, zachtaardig, intelligent en muzikaal, maar leed ook aan het syndroom van Asperger en schizofrenie. We hebben samen lief en leed gedeeld. En ondanks dat het niet gemakkelijk was soms om een weg te vinden zal ik hem enorm missen.

En de wereld draait gewoon door. Ook mijn leventje. Nu is het nog stil, maar langzaamaan komt weer van alles binnen en pak ik de draad weer op. Gelukkig komt er steun en zijn er lieve woorden en helpende handen. Veel moet er gebeuren om allerlei dingen af te handelen. Maar het met de hand naaien van zespuntige sterren voor een tafelloper heb ik ondertussen al weer opgepakt. Banen van vier of vijf sterren ontstaan, en die worden weer aan elkaar gezet, totdat het geheel ongeveer twee en halve meter lang is. Het helpt, dat naaiwerk en quilten, het is troostrijk, maakt de concentratie op andere dingen makkelijker, wonderlijk effect van eenvoudig bezig zijn.